Bingöl Üniversitesi Pilot Üniversite Koordinasyon Birimi Akademik personelleri tarafından Bölgesel Kalkınma Odaklı İhtisaslaşma programı kapsamında programın gelişimine yönelik gerçekleştirilen haftalık seminerler devam ediyor. 6 Temmuz tarihli seminer Öğr. Gör. MÜNİRE TURHAN tarafından ‘’ARI ÜRÜNLERİ İŞLEME VE MUHAFAZA YÖNTEMLERİ’’ başlığı ile gerçekleştirildi.

BAL

Arı denildiğinde akla ilk önce bal gelse de değişen dünyada ihtiyaçlar arttıkça toplumların beslenme özellikleri de değişmektedir. Arıların dünyası araştırıldıkça arılarla ilgili yeni ufuklar açılmış arıların ürettiği bütün ürünlerin insan sağlığına doğrudan ya da dolaylı etkisi olduğu belirlenmiştir. Arı ürünleri denince her ne kadar akla ilk defa bal gelse de bal yanında polen, arı sütü, balmumu, propolis, arı zehiri, ana arı, larva, oğul ve paket arı da günümüzde arı ürünleri arasında yerini almıştır.

Arılar balı; yaşlı larvaların, işçi arıların ve erkek arıların beslenmesinde, mum örmede ve arı sütü üretiminde de ham madde olarak kullanırlar.

  • Kekik balı
  • Keven balı
  • Kestane balı
  • Pamuk balı
  • Ayçiçeği balı
  • Ihlamur Balı
  • Akasya Balı
  • Okaliptüs Balı,

Olarak sınıflandırılabilir.

Bal, laklı kutularda veya contalı metal kapaklı cam kavanozlarda hava ile ilişkisi olmayacak şekilde saklanmalıdır. Paketlenmiş balların beklemesi gereken durumunda kuru, serin ve temiz depolarda saklanması gerekir. Çok sıcak, rutubetli ve pis kokulu depolar kesinlikle kullanılmamalıdır. Su oranı yüksek olan balların saklanması çok zor olduğu için bir an önce tüketilmelidirler.Normal koşullarda bal, üretim tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde tüketilmelidir.  Petekli balların saklanması kaynağı pamuk ve ayçiçeği değilse daha kolaydır. Bal, HMF oluşumu ve fermentasyonu önlemek ve kristalizasyonu geciktirmek için oda ısısında (20-22°C), güneş ışınlarına maruz bırakılmadan ve metal olmayan kaplarda muhafaza edilmelidir. 80°C’de 30 saniye ısı uygulaması balın enzimlerine zarar vermeden, balda bulunan tüm maya ve mantarları etkisizleştirmekte ve kristalizasyonu geciktirmektedir.

POLEN

Bitkilerin erkek üreme birimi olan polen, 21 günlük işçi arılar tarafından koloninin arı sütü üretimi ve yavru yetiştiriciliğinde protein gereksinimini karşılamak için toplanmaktadır. Polen, bal arıları tarafından toplanırken yapıştırılma ve muhafaza amacıyla içerisine nektar veya bal gibi karbonhidrat ile glukoz oksidaz gibi enzimler eklenmektedir.

 

 

Polen içerisinde insanlar için gerekli olan aminoasitler yanında A, B Kompleks, C ve E vitaminleri, K, Na, Ca, Mg, P, S, Al, B, Cl, Cu, I, Fe, Mn, Ni, Si, Ti, Zn mineralleri bulunmaktadır.

Polen, bal arıları tarafından toplanırken yapıştırılma ve muhafaza amacıyla içerisine nektar veya bal gibi karbonhidrat ile glukoz oksidaz gibi enzimler eklenmektedir. Bal arıları tarafından toplanan polenler, arı kovana girmeden veya girdikten sonra bir tuzaktan geçmesi sağlanarak hasat edilir.

ARI SÜTÜ

Arı sütünün önemi, ana arının ömrü boyunca arı sütü ile beslenmesinden ve ona bağlı olarak da her gün kendi ağırlığı kadar yumurta atmasından kaynaklanmaktadır. Ana arıda gösterdiği etkiden yola çıkarak insanların da aynı etkiyi yakalamak için arı sütü tüketimine yönelmeleri arı sütü ticaretinin temelini oluşturmaktadır. Arı sütünde 1.3-2 µg/g B1 Vitamini, 7.5-10 µg/g B2 vitamini, 2-8 µg/g B6 Vitamini, 2-3 H Vitamini ve 3-5 µg/g C Vitamini bulunmaktadır.

 

 

BALMUMU

Balmumunun ana maddesi bal olup 13-18 günlük işçi arıların karın halkalarının alt yüzündeki balmumu salgı bezleri tarafından salgılanan maddedir. Özgül ağırlığı 0.95 g/cm3 olup, 64.50C’de erimeye başlar, 850C’de tamamen erir. Suda çözünmez, soğuk alkolde az, eter, benzen ve kloroformda tamamen çözülür.   Balmumunun salgılanması için en önemli unsur sıcaklıktır. Bu yüzden işçi arılar peteği inşa etmeye başladıklarında ilk olarak birbirlerine zincir halinde kenetlenir, adeta bir top halini alırlar. Bu sayede balmumu için gerekli olan 35°C ısı sağlanmış olur.

 

 

 

PAKET ARI

Mevsimi erken başlayan yerlerde üretilen bal arılarının, mevsimi geç başlayan yerlere, bir ana arı ve yeteri kadar işçi arı ile birlikte özel kutular içerisinde satışa hazırlanmasıdır.

Paket arı üretimi; soğuk bölgelerde arı üreticilerinin üretim girdilerini ve kış kayıplarını ekonomik yönden azaltarak daha randımanlı bal üretimini daha kısa bir sürede almalarını sağlamaktadır. Ilıman bölge arıcıları ise uygun iklim ve bitki örtüsü altında çok sayıda arı üreterek gelir temin etmektedirler.

LARVA

Son yıllarda oldukça ilgi ve talep gören bal arısı larvası insanlara gençlik iksiri sunuyor. Apilarnil olarak apiterapi amaçlı yaygın kullanımı başlamış bulunmaktadır. Apilarnil arı ürünleri arasında pek bilinmeyen bir besindir. Arı ürünleri içerisinde polen ,arı sütü, propolis, organik balın yanında apiterapi alanında da kullanılan apilarnil erkek arı larvalarından elde edilen özdür.

İlk kez Romanya’daki bir bilim insanının erkek arı larvalarını liyofilize etmesi ile üretilen apilarnil yaşlı insanların tedavisinde, sperm kalitesinin arttırılmasında, cinsel problemlerin giderilmesinde kullanılmaktadır. İşçi ve ana arı larvalarının kadınların hormonel dengesi üzerinde ve  yaşlanma etkilerini azaltıcı özelliklerinni olduğu doğurganlık üzerine etkisin de araştırıldığı bildirilmektedir.